17 milyon emekliyi ilgilendiren kademeli artış düzenlemesi ; Esas alınacak prim günleri hesaplandı
17 milyon emekli vatandaşı yakından ilgilendiren prim günleri esas düzenlemeye ilişkin detaylar netleşiyor. Olası düzenleme neticesinde 6 tür prim seviyesi hesaplanacak ve buna göre maaşlar yeniden yapılandırılacak.
Milyonlarca emeklinin gözü kulağı yılbaşından önce Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne sunulması hedeflenen yeni maaş iyileştirmesi düzenlemesine çevrildi. Hükümet kanadından yapılan açıklamalarda, mevcut yasal artışlara ilave olarak yaş ve prim ödeme gün sayısını dikkate alan yeni bir model üzerinde çalışıldığı doğrulandı.
Henüz Meclis'e sevk edilen kesinleşmiş bir kanun teklifi veya resmi zam oranı bulunmasa da ekonomi kulislerinde çeşitli senaryolar konuşuluyor. Sabah Gazetesi'nde yer alan değerlendirmelere göre; çok prim ödeyenle az prim ödeyen arasındaki maaş makasını dengelemek amacıyla 1.800 günden 9.000 gün üzerine kadar uzanan 6 farklı prim kademesi üzerinden ek ödeme yapılması masadaki seçenekler arasında yer alıyor.

EMEKLİLİK ŞARTLARI SİGORTA BAŞLANGIÇ TARİHİNE GÖRE DEĞİŞİYOR
Sigortalıların emeklilik koşulları; ilk işe giriş tarihi, ödenen prim gün sayısı ve bağlı olunan sigorta statüsüne göre farklılık gösteriyor. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) çatısı altında birleşen sistemde SSK (4A), Bağ-Kur (4B) ve Emekli Sandığı (4C) kapsamında çalışanların emeklilik kriterleri birbirinden ayrılıyor. Ayrıca kadın ve erkek sigortalılar için yaş ve prim günü bakımından farklı koşullar uygulanıyor.
EMEKLİLİKTE PRİM GÜN SAYISI 3.600 İLE 9.000 GÜN ARASINDA DEĞİŞİYOR
Sigortalıların tabi oldukları emeklilik koşullarına göre tamamlamaları gereken prim gün sayıları farklılık gösteriyor. Mevzuatta yer alan düzenlemelere göre emeklilik için aranan prim şartı 3.600 günden başlayarak 4.500, 5.400, 5.975, 7.000, 7.200 ve 9.000 güne kadar çıkıyor. Gerekli prim gün sayısı, sigorta başlangıç tarihi ve bağlı olunan sigorta statüsüne göre belirleniyor.
MALULEN EMEKLİLİKTE 1.800 PRİM GÜNÜ ŞARTI
Malulen emeklilik kapsamında sigortalılara 1.800 prim günüyle emekli olabilme imkânı tanınıyor. Ancak bu haktan yararlanabilmek için çalışma gücünün en az yüzde 60'ını kaybettiğinin sağlık kurulu raporuyla belgelenmesi ve söz konusu raporun SGK tarafından onaylanması gerekiyor.
SSK'LILARDA EMEKLİLİK İÇİN PRİM GÜN ŞARTI İŞE GİRİŞ TARİHİNE GÖRE DEĞİŞİYOR
SSK kapsamında çalışanların emeklilik koşullarında ilk sigorta giriş tarihi belirleyici oluyor. 8 Eylül 1999 ve öncesinde sigortalı olanlar, EYT düzenlemesi kapsamında yaş şartı aranmaksızın 5.000 ile 5.975 gün arasında prim ödeyerek emekli olabiliyor. 8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 tarihleri arasında ilk kez sigortalı olanlarda ise prim şartı en az 7.000 gün olarak uygulanıyor. 1 Mayıs 2008 ve sonrasında sigortalı olanlar için gerekli prim gün sayısı 7.200'e yükseliyor.
KISMİ EMEKLİLİKTE PRİM GÜNÜ VE YAŞ ŞARTI DEĞİŞİYOR
Kısmi emeklilik hakkından yararlanmak isteyen sigortalılar için de ilk işe giriş tarihi belirleyici oluyor. 8 Eylül 1999 öncesinde sigortalı olanlar, 3.600 prim günüyle kısmi emeklilik hakkı elde edebiliyor. Bu kapsamda yaş şartı kadınlarda 58, erkeklerde ise 60 olarak uygulanıyor.
Eylül 1999 sonrasında sigortalı olanlarda kısmi emeklilik için 25 yıl sigortalılık süresi ve 4.500 prim günü şartı aranıyor. Yaş sınırı kadınlarda 58, erkeklerde 60 olarak belirleniyor. 1 Mayıs 2008 ve sonrasında ilk kez sigortalı olanlar için ise kısmi emeklilikte gerekli prim gün sayısı 5.400'e yükseliyor.
BAĞ-KUR'LULARDA EMEKLİLİK İÇİN 9 BİN GÜN PRİM ŞARTI
Bağ-Kur kapsamında çalışanların emeklilik için tamamlaması gereken prim gün sayısı, sigorta başlangıç tarihine ve cinsiyete göre değişiyor. 8 Eylül 1999 öncesinde sigortalı olan kadınların 7.200, erkeklerin ise 9.000 gün prim ödemesi gerekiyor. Bu tarihten sonra sigortalı olan kadın ve erkekler için prim şartı 9.000 gün olarak uygulanıyor.
BAĞ-KUR'DA KISMİ EMEKLİLİK İÇİN 5.400 GÜN PRİM ŞARTI
Bağ-Kur kapsamında çalışanlar, kısmi emeklilik hakkından yararlanabilmek için 15 yıllık sigortalılık süresini, yani 5.400 prim gününü tamamlamak zorunda. Ancak yalnızca prim gün sayısının doldurulması yeterli olmuyor. Kısmi emeklilikte diğer sigorta statülerinde olduğu gibi kadın ve erkekler için belirlenen yaş şartının da sağlanması gerekiyor.
MEMURLARIN EMEKLİLİĞİNDE PRİM GÜN ŞARTI CİNSİYETE VE SİGORTA BAŞLANGICINA GÖRE DEĞİŞİYOR
Emekli Sandığı kapsamında görev yapan memurlar için emeklilikte aranan prim gün sayısı kadın ve erkeklerde farklılık gösteriyor. Mevcut düzenlemeye göre erkek memurların 25 yıl (9.000 gün), kadın memurların ise 20 yıl (7.200 gün) hizmet süresini tamamlaması gerekiyor. Bunun yanında emeklilik için yaş şartının da yerine getirilmesi aranıyor.
Ekim 2008 sonrasında 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'na tabi olarak göreve başlayan kamu çalışanlarında ise prim şartı eşitleniyor. Bu kapsamda kadın ve erkek memurların emekli olabilmesi için 9.000 prim gününü tamamlaması gerekiyor.
YENİ EMEKLİ DÜZENLEMESİNDE PRİM GÜN SAYILARI NASIL KADEMELENDİRİLECEK?
Emekli maaşlarına yönelik gündemdeki yeni düzenlemede, prim gün sayısına göre farklı artış oranlarının uygulanması ihtimali öne çıkıyor. Bu kapsamda sigortalıların tamamladıkları prim günleri belirli aralıklara ayrılarak kademeli bir sistem oluşturulması gündeme gelebilir. Düzenlemede hangi prim gün aralıklarının esas alınacağı ise merak konusu.
* 1800-3600 gün
* 4500-5400 gün
* 5000-5975 gün
* 7000-7200 gün
* 7200-9000 gün
* 9 bin gün üzeri
EMEKLİ MAAŞININ HESAPLANMASINDA PRİM TUTARI VE ÇALIŞMA SÜRESİ BELİRLEYİCİ OLUYOR
Emekli aylığı hesaplanırken sigortalının tüm çalışma hayatı boyunca elde ettiği kazançlar ve ödediği primler dikkate alınıyor. SSK ve Bağ-Kur kapsamında emekli olacakların maaşında Aylık Bağlama Oranı (ABO) önemli rol oynarken, enflasyon ve ekonomik büyüme verileri de hesaplamaya dahil ediliyor. Bu nedenle yalnızca prim gün sayısının fazla olması değil, bildirilen prime esas kazancın yüksekliği de emekli aylığını artıran unsurlar arasında yer alıyor.
Emekli Sandığı kapsamında görev yapan kamu çalışanlarının aylıkları ise farklı kriterlere göre belirleniyor. Maaş hesaplamasında hizmet süresinin yanı sıra kıdem, derece, kademe, ek gösterge ve görev yapılan unvan gibi unsurlar etkili oluyor.
DÜŞÜK PRİM VE KAZANÇ EMEKLİ MAAŞINI DA AŞAĞI ÇEKİYOR
Emekli aylıkları, çalışma hayatı boyunca elde edilen kazançların ortalaması üzerinden hesaplandığı için prim gün sayısı ve bildirilen ücretler büyük önem taşıyor. Daha az prim ödeyen veya çalışma hayatının büyük bölümünde asgari ücret seviyesinden kazanç bildirilen sigortalıların emekli aylıkları da buna bağlı olarak daha düşük kalıyor.
FAZLA PRİM GÜNÜ HER ZAMAN DAHA YÜKSEK EMEKLİ MAAŞI ANLAMINA GELMİYOR
Emekli aylığı hesaplamasında prim gün sayısının yanı sıra bildirilen kazanç tutarı da belirleyici oluyor. Düşük ücret üzerinden yatırılan primler, sigortalının çalışma hayatı boyunca oluşan ortalama kazancını aşağı çekebiliyor. Bu nedenle daha fazla prim günü bulunan ancak düşük kazanç üzerinden sigortalı gösterilen bir kişinin emekli maaşı, daha az prim günü olmasına rağmen yüksek kazanç bildiren başka bir emeklinin aylığından daha düşük olabiliyor.
Derleme: superhaber.com
Yorumlar